Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı “COP31 için İklim Durumu Güncellemesi” raporunda, küresel iklim sistemindeki değişimlerin hızlandığını ortaya koydu. Rapora göre 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi dönemin 1,47°C üzerine çıktı. Atmosferdeki sera gazı yoğunlukları, okyanus ısısı ve deniz seviyesi rekor düzeylere ulaşırken, buzulların erimesi ve aşırı hava olayları dünya genelinde etkisini sürdürdü.
Raporda, 2026 yılının kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olmasının beklendiği belirtilirken, küresel iklim değişikliğinin enerji, su kaynakları, tarım, sağlık ve ekosistemler üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Küresel Sıcaklık Artışı 1,5°C Sınırına Yaklaştı
WMO verilerine göre, 2026 yılının ilk dokuz ayında küresel ortalama yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi dönemi temsil eden 1850-1900 ortalamasının 1,47°C üzerinde gerçekleşti. Bu değer, 2024 yılında kaydedilen 1,55°C’lik rekorun altında kalırken, 2023 ve 2025 yıllarının sıcaklık ortalamalarına yakın seyretti.
Raporda, 2026’nın en sıcak dört yıldan biri olmasının beklendiği, böylece 2023-2026 döneminin gözlem tarihindeki en sıcak dört yılı oluşturabileceği belirtildi.
2026 yılının başında etkili olan La Niña koşullarının ardından haziran ayında El Niño koşullarına geçildiği, ağustos sonunda ise çok güçlü bir El Niño oluştuğu kaydedildi. Küresel sıcaklıkları genellikle 0,1-0,2°C artırabilen El Niño’nun etkisiyle yıl sonu sıcaklık ortalamasının ilk dokuz aylık seviyenin üzerine çıkabileceği öngörülüyor. El Niño koşullarının en az Şubat 2027’ye kadar devam etmesi bekleniyor.
Söz konusu bulgular, Paris Anlaşması kapsamında küresel sıcaklık artışının 1,5°C ile sınırlandırılması hedefinin karşı karşıya bulunduğu riskleri ortaya koyuyor. Bununla birlikte, tek bir yılda 1,5°C seviyesinin aşılması, uzun vadeli sıcaklık hedefinin aşıldığı anlamına gelmiyor.
Atmosferdeki Sera Gazı Yoğunlukları Rekor Seviyelerde
Rapora göre, küresel ölçekte kesinleşmiş verilerin bulunduğu son yıl olan 2025’te atmosferdeki üç temel sera gazının konsantrasyonu yeni rekorlara ulaştı.
Atmosferdeki karbondioksit (CO₂) konsantrasyonu 2025 yılında 426,8 ppm seviyesine yükselerek sanayi öncesi döneme kıyasla yüzde 53 arttı. Metan (CH₄) konsantrasyonu 1.948 ppb’ye ulaşarak yüzde 167, diazot monoksit (N₂O) konsantrasyonu ise 339,1 ppb’ye çıkarak yüzde 26 artış gösterdi.
Karbondioksit konsantrasyonundaki artış 2024-2025 döneminde 2,8 ppm olarak gerçekleşti. Bu değer, bir önceki dönemde kaydedilen 3,5 ppm’lik rekor artışın altında kalsa da atmosferdeki sera gazı birikiminin devam ettiğini gösteriyor. İlk gözlemler, sera gazı konsantrasyonlarının 2026 yılında da artmayı sürdürdüğüne işaret ediyor.
Okyanus Isısı ve Deniz Seviyesi Rekor Kırdı
WMO, küresel ısınmanın etkilerinin okyanuslarda da giderek belirginleştiğine dikkat çekti. Dünya sisteminde biriken fazla enerjinin yüzde 90’ından fazlasını soğuran okyanusların üst 2.000 metresindeki ısı içeriği, 2025 yılında yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Ön veriler, bu artışın 2026 yılında da sürdüğünü gösteriyor.
Okyanusların ısınması, deniz ekosistemleri ve biyolojik çeşitlilik üzerinde baskı oluştururken tropikal fırtınaların şiddetlenmesine, deniz buzlarının erimesine ve deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunuyor.
Rapora göre, küresel ortalama deniz seviyesinin yıllık yükselme hızı 1993-2002 döneminde 2,4 milimetre iken 2017-2026 döneminde 3,9 milimetreye çıktı. Haziran, temmuz ve ağustos 2026 aylarında ise uydu ölçümlerinin başladığı 1993 yılından bu yana en yüksek deniz seviyesi değerleri kaydedildi.
Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 11’ine karşılık gelen 900 milyon kişinin, deniz seviyesindeki yükseliş ve kıyı tehlikelerine doğrudan açık alçak kıyı bölgelerinde yaşadığı belirtiliyor.
Buzullar Erimeye, Su Kaynakları Azalmaya Devam Ediyor
Raporda, dünya genelindeki buzulların 2025 hidrolojik yılında yaklaşık 408 milyar ton kütle kaybettiği açıklandı. Bu miktar, 1975 yılından bu yana tutulan küresel kayıtlardaki en büyük altıncı yıllık kayıp olarak değerlendiriliyor.
Dünyadaki 19 buzul bölgesinin tamamı üst üste dördüncü yılda kütle kaybı yaşarken, Arktik ve Antarktika’daki deniz buzu göstergelerinde de düşük seviyeler kaydedildi.
Küresel ölçekte yeraltı suları, nehirler, göller, rezervuarlar, toprak nemi, kar ve buzdan oluşan karasal su depolamasının ise 2014 yılından bu yana azalma eğiliminde olduğu belirtildi. 2025 yılında değerlendirilen küresel alanın yüzde 42’sinde su depolama miktarı normal seviyelerin altında kaldı.
Aşırı Hava Olayları Ekonomik ve Toplumsal Kayıpları Artırıyor
Raporda, 2026 yılında dünya genelinde yaşanan aşırı sıcaklıklar, kuraklık, seller, fırtınalar ve yangınların önemli ekonomik ve toplumsal kayıplara yol açtığı vurgulandı.
Avrupa’da mayıs-ağustos döneminde yaşanan sıcak hava dalgaları, kuraklık ve yangınlar kapsamında 30 binden fazla ölüm tahmin edilirken, İspanya’da yaklaşık 186 bin hektar orman alanı yandı ve Fransa’da 220 bin kişi tahliye edildi.
Aşırı hava olayları tarımsal üretimi, su kaynaklarını, enerji altyapısını ve tedarik zincirlerini de olumsuz etkiledi. Raporda, iklim koşullarındaki değişkenliğin yenilenebilir enerji üretim potansiyeli ve enerji talebi üzerinde de belirgin etkiler yarattığına dikkat çekildi.
Örneğin, Ağustos 2026’da Romanya’da yağışa bağlı hidroelektrik potansiyelini temsil eden gösterge uzun dönem ortalamasının yaklaşık yüzde 41 altında kalırken, sıcaklığa bağlı enerji talebi göstergesi yaklaşık yüzde 46 üzerine çıktı. Tuna Nehri’ndeki düşük su seviyesi nedeniyle Cernavodă Nükleer Santrali’nin iki reaktörü geçici olarak durduruldu.
Erken Uyarı Sistemlerinde İlerleme Kaydedildi
İklim değişikliğinin etkileri ağırlaşırken, aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasında ilerleme sağlandı.
WMO verilerine göre, çoklu tehlikelere yönelik erken uyarı sistemine sahip olduğunu bildiren ülke sayısı 2015 yılında 56 iken 2025 yılında 136’ya yükseldi. WMO üyesi ülkelerin yüzde 85’i erken uyarı hizmeti sunarken, yüzde 67’si bu hizmetleri günün 24 saati sürdürüyor.
Bununla birlikte, raporda iklim kaynaklı risklerin giderek artması nedeniyle erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, iklim verilerine erişimin iyileştirilmesi ve uyum kapasitesinin artırılması gerektiğine dikkat çekildi.
COP31’de İklim Eylemlerinin Hızlandırılması İhtiyacı
COP31 kapsamında yayımlanan WMO raporu, küresel sıcaklık artışının sınırlandırılmasına yönelik emisyon azaltım çalışmalarının yanı sıra iklim değişikliğine uyum ve dirençlilik yatırımlarının önemini ortaya koyuyor.
Sera gazı yoğunluklarının artmaya devam etmesi, okyanuslarda ve buzullarda gözlenen değişimler ile aşırı hava olaylarının ekonomik etkileri, iklim politikalarının enerji, sanayi, tarım ve altyapı planlamalarıyla bütünleşik biçimde ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
Raporun bulguları, COP31 müzakerelerinde emisyon azaltımı, iklim finansmanı, uyum ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesine yönelik somut uygulamaların hızlandırılması ihtiyacını bir kez daha gündeme taşıyor.
Kaynak:
WMO – COP31 için İklim Durumu Güncellemesi (PDF)