Avrupa Komisyonu, 18 Eylül 2026 tarihinde Avrupa Birliği’nden (AB) atık ithal etmesine izin verilebilecek Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi olmayan ülkelerin taslak listesini ve Türkiye’ye yapılan plastik atık ihracatının sürdürülebilir yönetimine ilişkin değerlendirme raporunu yayımladı.
2024 yılında yürürlüğe giren AB Atık Sevkiyatı Tüzüğü kapsamında hazırlanan düzenlemeler, atıkların AB dışındaki ülkelere ihracatında çevresel denetimleri güçlendirmeyi ve atıkların çevreye duyarlı biçimde yönetilmesini sağlamayı amaçlıyor.
Yeni düzenlemeye göre, AB’den OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatı 21 Kasım 2026 tarihinden itibaren yasaklanacak. Diğer tehlikesiz atıkların ihracatına ilişkin daha sıkı kurallar ise 21 Mayıs 2027 tarihinde uygulanmaya başlanacak.
Atık İthalatına İzin Verilecek Ülkeler Belirlenecek
Yeni Tüzük kapsamında, 21 Mayıs 2027 tarihinden itibaren OECD üyesi olmayan ülkelere tehlikesiz atık ihracatı genel olarak yasaklanacak. Ancak AB’den atık ithal etmeye devam etmek isteyen ve söz konusu atıkları çevresel açıdan sürdürülebilir biçimde yönetebildiğini kanıtlayan ülkelere belirli atık türleri için izin verilebilecek.
Bu kapsamda Avrupa Komisyonuna başvuruda bulunan 32 ülkenin atık yönetimi kapasitesi değerlendirildi. Değerlendirmeler sonucunda hazırlanan taslak liste, 16 Ekim 2026 tarihine kadar paydaşların görüşüne açıldı.
İzin verilecek ülkelerin ilk listesinin 2026 yılı sonuna kadar kesinleştirilmesi ve en az iki yılda bir güncellenmesi öngörülüyor.
Türkiye, AB’nin Plastik Atık İhracatında İlk Sırada
Avrupa Komisyonu, Türkiye’nin AB’den plastik atık ithal eden başlıca OECD ülkesi olması nedeniyle ülkeye yapılan ihracata yönelik ayrı bir değerlendirme gerçekleştirdi.
Rapora göre AB, 2025 yılında toplam 1,4 milyon ton plastik atık ihraç etti. Bunun yaklaşık 510 bin tonu Türkiye’ye gönderildi. Böylece Türkiye, AB’nin toplam plastik atık ihracatından yaklaşık %36 pay aldı.
Değerlendirmede Türkiye’deki plastik atık oluşumu, ithalat miktarları, atık yönetimine ilişkin mevzuat ve uygulama süreçleri ele alındı.
Komisyon, Türkiye’nin plastik atık yönetimi ve ithalatına ilişkin mevzuatını güçlendirdiğini; denetimlerin artırılması ve idari para cezalarının yükseltilmesi gibi önlemlerle mevzuatın uygulanmasında ilerleme kaydettiğini belirtti.
Bununla birlikte raporda, plastik atık yönetimine ilişkin bazı alanlarda daha fazla bilgiye ve iyileştirmeye ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekildi. Bu alanlar arasında plastik atık oluşumu ve işlenmesine ilişkin verilerin şeffaflığının artırılması, ithal edilen atıkların ülke içindeki atık yönetimine etkilerinin değerlendirilmesi, çevresel zararların önlenmesine yönelik denetim ve uygulamaların açıklığa kavuşturulması ile atık yönetimindeki kurumsal görev ve sorumlulukların netleştirilmesi yer aldı.
Avrupa Komisyonu, Türkiye’nin yetkili makamlarıyla değerlendirme sonuçlarına ilişkin görüşmeler gerçekleştirmeyi, plastik atık ihracatını izlemeyi ve atık yönetiminde ikili iş birliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Atık İhracatında Çevresel Denetimler Güçleniyor
AB, 2025 yılında toplam 32 milyon ton atık ihraç ederken bu miktarın yaklaşık %40’ı OECD üyesi olmayan ülkelere gönderildi. Aynı dönemde AB’de yılda yaklaşık 40 milyon ton plastik atık oluştuğu belirtiliyor.
Yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü, AB’nin kendi atıklarının yönetiminde daha fazla sorumluluk üstlenmesini, yasa dışı atık sevkiyatlarının önlenmesini ve geri dönüşüm süreçlerinin izlenebilirliğinin artırılmasını amaçlıyor.
Türkiye’nin OECD üyesi olması nedeniyle OECD üyesi olmayan ülkelere yönelik genel ihracat yasağı Türkiye’ye doğrudan uygulanmıyor. Bununla birlikte, OECD ülkelerine yapılan plastik atık ihracatı da Komisyonun izleme ve değerlendirme mekanizmalarına tabi olacak.
Ayrıca 21 Mayıs 2027 tarihinden itibaren ihracatçıların, atıkların gönderildiği tesislerde çevreye duyarlı biçimde yönetildiğini bağımsız denetimlerle ortaya koyması gerekecek.
Söz konusu düzenlemeler, plastik atıkların sınır ötesi hareketlerinde izlenebilirliğin, mevzuata uyumun ve çevresel performansın önemini artırırken geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösteren işletmeler açısından da yeni yükümlülükler getiriyor.
Kaynak:
Avrupa Komisyonu, 18 Eylül 2026.