16 Ekim Dünya Gıda Günü yaklaşırken, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD), UNICEF, Dünya Gıda Programı (WFP) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından hazırlanan “Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2026” (SOFI 2026) raporu, küresel gıda güvenliği ve beslenmeye ilişkin güncel verileri ortaya koydu.
Rapora göre dünya genelinde açlık ve gıda güvensizliği oranlarında iyileşme kaydedilirken, sağlıklı beslenmenin maliyeti artmaya devam ediyor. 2025 yılında yaklaşık 645 milyon insan açlıkla karşı karşıya kalırken, 2,69 milyar insan sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamadı.
Dünyada Açlık Oranı Geriliyor
Rapora göre küresel açlık oranı 2022 yılında %8,6 iken 2024’te %8,1’e, 2025’te ise %7,8’e geriledi. Dünya genelinde açlık yaşayan kişi sayısı 2025 yılında yaklaşık 645 milyon olarak tahmin edildi. Bu rakam, 2024 yılına göre 14 milyon, 2022 yılına göre ise 43 milyon kişilik bir azalmaya işaret ediyor.
Bununla birlikte küresel açlık, COVID-19 salgını öncesindeki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor. Bölgesel farklılıklar da dikkat çekiyor. 2025 yılında Afrika’da 309 milyon, Asya’da 292 milyon ve Latin Amerika ile Karayipler’de yaklaşık 32 milyon insanın açlık yaşadığı tahmin ediliyor.
Afrika, açlık yaşayan kişi sayısının en yüksek olduğu bölge olarak ilk kez Asya’yı geride bıraktı. Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde, 2030 yılında dünyada 510–520 milyon insanın açlık yaşayabileceği ve bu nüfusun %56’sının Afrika’da bulunacağı öngörülüyor.
Sağlıklı Beslenmenin Günlük Maliyeti 4,28 Dolara Yükseldi
Raporda, sağlıklı beslenmenin kişi başına günlük ortalama maliyetinin 2017 yılında 2,94 dolar, 2021 yılında 3,44 dolar ve 2025 yılında 4,28 dolar seviyesine yükseldiği belirtiliyor. Söz konusu tutarlar, ülkeler arasında karşılaştırma yapılmasını sağlayan satın alma gücü paritesine (PPP) göre hesaplanıyor.
2025 yılında sağlıklı beslenmenin günlük maliyeti Latin Amerika ve Karayipler’de 4,91 dolar, Afrika’da 4,35 dolar, Asya’da 4,33 dolar, Kuzey Amerika ve Avrupa’da ise 3,64 dolar olarak hesaplandı.
Küresel ölçekte sağlıklı beslenmeyi karşılayamayan kişi sayısı 2020 yılında 3,13 milyar ile en yüksek seviyesine ulaşırken, 2025 yılında 2,69 milyara geriledi. Buna rağmen dünya nüfusunun %32,7’si sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamıyor. Afrika’da bu oran %66,6’ya ulaşırken, Asya’da %28,9, Latin Amerika ve Karayipler’de ise %25,7 olarak kaydedildi.
Gıda Güvensizliği 2,1 Milyar İnsanı Etkiliyor
Rapora göre 2025 yılında dünya nüfusunun %25,8’ine karşılık gelen yaklaşık 2,1 milyar insan, orta veya şiddetli düzeyde gıda güvensizliği yaşadı. Bu oran 2020 yılında %28,7, 2024 yılında ise %27,1 seviyesindeydi.
Gıda güvensizliği yaşayanların sayısı 2024 yılına göre yaklaşık 86 milyon kişi azalmasına rağmen, salgın öncesindeki seviyelere henüz dönülemedi. Ayrıca yaklaşık 779 milyon insanın şiddetli gıda güvensizliği yaşadığı belirtildi.
Gıda Üretiminde Verimlilik ve Lojistik Ön Planda
SOFI 2026 Raporu, sağlıklı beslenmenin maliyetinin azaltılmasında yalnızca gıda üretiminin artırılmasının yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Tarımsal üretimden depolama, işleme, taşıma ve satış aşamalarına kadar tüm gıda değer zincirinde verimliliğin artırılması gerekiyor.
Rapora göre hayvansal kaynaklı gıdalar, meyveler ve sebzeler, sağlıklı beslenmenin toplam maliyetinin yaklaşık %70’ini oluşturuyor. Tüketicilerin gıdaya ödediği tutarın %70–75’i ise çiftlik sonrası faaliyetlerden kaynaklanıyor. İşleme, lojistik ve toptan satış aşamalarındaki maliyetler, gıda fiyatları üzerinde önemli rol oynuyor.
Bu doğrultuda tarımsal araştırma ve geliştirme yatırımlarının artırılması, sulama altyapısının iyileştirilmesi, soğuk zincir ve depolama kapasitesinin güçlendirilmesi, taşıma maliyetlerinin azaltılması ve gıda kayıplarının önlenmesi öncelikli çözüm alanları arasında gösteriliyor.
Raporda ayrıca, meyve ve sebze üretiminde verimliliği artırmaya yönelik müdahalelerin sağlıklı beslenme maliyetini azaltma potansiyeline dikkat çekiliyor. Ekonomik modelleme sonuçlarına göre, kapsamlı verimlilik iyileştirmeleri ve hedefli tarımsal destekler, sağlıklı gıdalara erişimi kolaylaştırabilir.
Sürdürülebilir Gıda Sistemlerinin Önemi Artıyor
Raporda, sağlıklı beslenmenin herkes için erişilebilir hale getirilmesinde tarım, gıda, sağlık ve iklim politikalarının birlikte ele alınması gerektiği vurgulanıyor. Özellikle gıda kayıplarının azaltılması, kaynak verimliliğinin artırılması, sürdürülebilir üretim uygulamalarının yaygınlaştırılması ve gıda tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi hem maliyetlerin düşürülmesi hem de gıda güvenliğinin sağlanması açısından önem taşıyor.
FAO ve raporu hazırlayan kuruluşlar, gıda fiyatlarını düşürmeye yönelik politikaların çevresel sürdürülebilirlikten, halk sağlığından ve kırsal kesimdeki geçim kaynaklarından ödün vermeden uygulanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Kaynak:
FAO, IFAD, UNICEF, WFP ve WHO, The State of Food Security and Nutrition in the World 2026