Avrupa Komisyonu’nun raporu, AB ekonomisinin inovasyon açığı, yüksek enerji maliyetleri ve stratejik bağımlılıklar nedeniyle küresel rekabette zorlandığını ortaya koyuyor.
Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan “Tek Pazar ve Rekabetçilik Raporu 2026“, Avrupa Birliği (AB) ekonomisinin küresel rekabet, teknoloji, enerji maliyetleri ve stratejik bağımlılıklar gibi alanlarda ciddi yapısal zorluklarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Raporda Tek Pazarın Avrupa ekonomisinin en önemli dayanak noktası olmaya devam ettiği vurgulanırken, mevcut engellerin kaldırılmasının büyüme, sanayi dönüşümü ve stratejik özerklik açısından kritik olduğu belirtiliyor.
Rapora göre Avrupa, küresel ticaret dengelerindeki değişim, üçüncü ülkelerin artan sanayi kapasitesi, stratejik hammaddelere bağımlılık ve teknolojik rekabetin hızlanması nedeniyle ekonomik konumunu korumakta zorlanıyor. Tek Pazarın daha güçlü ve bütünleşik hale getirilmesi, Avrupa’nın bu yeni küresel rekabet ortamında ayakta kalabilmesi için temel bir öncelik olarak görülüyor.
Avrupa Tek Pazarı’nda entegrasyon yavaşladı
Rapora göre Avrupa Tek Pazarı, AB ekonomisine yıllık yüzde 3 ila 4 oranında katkı sağlıyor ve yaklaşık 3,5 milyon istihdam yaratıyor. Ancak son yıllarda Tek Pazar entegrasyonunun duraklama noktasına geldiği ve özellikle mal ticaretinde entegrasyonun zayıfladığı belirtiliyor.
Ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar, standart belirleme süreçlerinin yavaşlığı ve ürün uygunluk denetimlerindeki eksiklikler, Tek Pazar’ın tam potansiyeline ulaşmasını engelleyen başlıca faktörler arasında yer alıyor. Ayrıca kamu alımları alanındaki parçalı yapı, şirketlerin ve kamu otoritelerinin karşılaştığı belirsizlikleri artırıyor.
Avrupa Komisyonu, bu engellerin kaldırılmasının ekonomik büyüme ve verimlilik artışı için kritik olduğunu vurgularken, mevcut idari yüklerin şirketler üzerinde ciddi maliyetler yarattığını belirtiyor.
Avrupa inovasyon yarışında geride kalma riskiyle karşı karşıya
Raporda Avrupa’nın güçlü üniversiteleri ve nitelikli iş gücüne rağmen küresel inovasyon yarışında geride kalma riski taşıdığı ifade ediliyor. Avrupa’da Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 2,2 seviyesinde kalırken, bu oran yüzde 3 hedefinin altında seyrediyor.
Özellikle özel sektör yatırımlarının yetersizliği ve dijital teknolojilerin şirketler tarafından yeterince hızlı benimsenmemesi, Avrupa’nın teknoloji alanındaki rekabet gücünü sınırlayan temel faktörler arasında yer alıyor. Yapay zekâ, bulut bilişim ve veri analitiği gibi teknolojilerin benimsenme oranları artış gösterse de bu artış küresel rakiplerin gerisinde kalmaya devam ediyor.
Raporda ayrıca Avrupa’nın inovasyon çıktılarının, patent başvuruları ve yeni teknoloji şirketlerinin ölçeklenmesi gibi alanlarda sınırlı ilerleme kaydettiği belirtiliyor. Avrupa’daki girişimlerin büyüme ve küresel ölçekte rekabet edebilme kapasitesi, finansmana erişim ve düzenleyici engeller nedeniyle sınırlı kalıyor.
Yüksek enerji fiyatları Avrupa sanayisini zorluyor
Rapora göre Avrupa sanayisinin rekabet gücünü sınırlayan en önemli faktörlerden birini ise yüksek enerji maliyetleri oluşturuyor. Elektrik fiyatlarının uluslararası karşılaştırmalarda yüksek seviyede kalmaya devam ettiği ve bunun özellikle enerji yoğun sektörleri olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Elektrifikasyon oranının son yıllarda artış göstermemesi, sanayinin karbonsuzlaşma sürecini yavaşlatan önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Elektrik, Avrupa’nın toplam enerji tüketiminin yalnızca yüzde 22,9’unu oluşturuyor ve bu oran sanayi dönüşümü açısından yetersiz görülüyor.
Buna karşın yenilenebilir enerji kapasitesinde önemli artışlar yaşanıyor. 2024 yılında yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji tüketimi içindeki payı yüzde 25,2’ye ulaştı. Bu gelişmenin uzun vadede enerji maliyetlerini düşürmesi ve Avrupa’nın enerji bağımsızlığını artırması bekleniyor.
Yatırımlar zayıflıyor, sanayi üretimi geriliyor
Raporda özel sektör yatırımlarının Avrupa’da gerilediği ve sanayi üretiminin düşüş eğilimine girdiği de belirtiliyor. Özel yatırımların GSYH içindeki payı 2024 yılında yüzde 17,6’ya gerilerken, girişim sermayesi yatırımlarının ABD’nin yaklaşık onda biri seviyesinde kaldığı ifade ediliyor.
Rapora göre Avrupa’nın küresel ticarette güçlü bir konumu bulunmasına rağmen stratejik bağımlılıkları önemli bir risk oluşturmaya devam ediyor. Kritik hammaddeler, temiz teknoloji bileşenleri ve sanayi ürünlerinde Avrupa’nın dış tedarikçilere olan bağımlılığı yüksek seviyede seyrediyor.
Özellikle Çin’e olan bağımlılık dikkat çekiyor. Avrupa’nın stratejik ürünlerdeki dış bağımlılıklarının önemli bir bölümü Çin kaynaklı bulunuyor. Bu durum, küresel ticaret gerilimleri ve jeopolitik gelişmeler nedeniyle Avrupa’nın ekonomik güvenliği açısından risk oluşturuyor.
Raporda, bu bağımlılıkların azaltılması için sanayi kapasitesinin güçlendirilmesi, kritik teknolojilerin Avrupa içinde üretilmesi ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Avrupa sanayisi küresel rekabet baskısı altında
Raporda Avrupa sanayisinin küresel rekabet baskısı altında olduğu açık şekilde belirtiliyor. Üçüncü ülkelerdeki aşırı üretim kapasitesi, devlet destekli sanayi politikaları ve artan ticaret engelleri, Avrupa sanayisinin rekabet gücünü zayıflatıyor.
Ayrıca Avrupa’nın küresel doğrudan yabancı yatırım içindeki payının son yıllarda önemli ölçüde düştüğü ve bu durumun ekonomik büyüme ve teknoloji transferi açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.
Raporda Tek Pazar’ın Avrupa ekonomisi için küresel belirsizliklere karşı Avrupa’nın en önemli ekonomik güvencesi olduğu vurgulanıyor. Ancak Tek Pazar’ın tam potansiyeline ulaşabilmesi için mevcut engellerin kaldırılması, inovasyon kapasitesinin artırılması, yatırımların güçlendirilmesi ve sanayinin karbonsuzlaştırılması gerekiyor.
Avrupa Komisyonu, Avrupa’nın güçlü, bağımsız ve rekabetçi bir ekonomi olabilmesi için Tek Pazar’ın tamamlanmasının kritik önemde olduğunu vurguluyor. Raporda Avrupa’nın ekonomik geleceğinin sanayi dönüşümünü hızlandırma, stratejik bağımlılıkları azaltma ve inovasyon kapasitesini artırma becerisine bağlı olacağı belirtiliyor.