Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) “Coal Mid-Year Update 2026” raporu yayımlandı. Rapor; küresel kömür talebi, üretimi, ticareti ve fiyatlarında 2025 yılında yaşanan gelişmelerin yanı sıra 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin beklentileri ortaya koyuyor.
Rapora göre, küresel kömür talebi 2025 yılında %0,3 artarak 8,84 milyar tona ulaştı ve yeni bir rekor kırdı. Çin ve Hindistan’da kömürden elektrik üretimi 50 yıl sonra ilk kez aynı yıl içerisinde gerilemesine rağmen, ABD ve Endonezya başta olmak üzere bazı pazarlarda artan tüketim küresel talebin yükselmesine neden oldu.
Doğal Gaz Fiyatlarındaki Artış Kömür Talebini Destekledi
Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen LNG sevkiyatlarını sınırlandırması, doğal gaz fiyatlarında artışa yol açtı. Kömür sevkiyatları Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerden doğrudan etkilenmese de doğal gazın pahalılaşması, bazı ülkelerde elektrik üretiminin gazdan kömüre yönelmesine neden oldu.
Bu gelişmeler doğrultusunda IEA, daha önce 2026 yılı için öngördüğü kömür talebindeki düşüş beklentisini revize etti. Küresel kömür talebinin 2026 yılında %1,2 artarak 8,94 milyar tona ulaşması ve yeni bir tüketim rekoru kırması bekleniyor.
2027 yılında ise LNG akışlarının çatışma öncesindeki seviyelere yaklaşması ve doğal gaz fiyatlarının 2026 seviyelerinin altına gerilemesi halinde küresel kömür talebinin %0,4 azalarak 8,91 milyar tona düşeceği tahmin ediliyor. Bununla birlikte Hürmüz Boğazı’ndaki LNG sevkiyatlarının sınırlı kalması durumunda kömür talebinin daha yüksek seviyelerde gerçekleşebileceğine dikkat çekiliyor.
2025’te Küresel Kömür Talebi Rekor Seviyeye Ulaştı
IEA verilerine göre 2025 yılında küresel kömür talebi %0,3 artışla 8,84 milyar ton olarak gerçekleşti.
Çin’in kömür talebi yaklaşık 4,96 milyar tonla yatay seyrederken, Hindistan’da talep %1 düşüşle 1,30 milyar tona geriledi. ABD’de ise kömür tüketimi %9,5’in üzerinde artarak yaklaşık 410 milyon tona ulaştı. Avrupa Birliği’nde kömür talebi %6 geriledi.
Kömürden elektrik üretiminde kullanılan miktar 5,95 milyar ton olurken, küresel metalürjik kömür talebi yaklaşık 1,17 milyar ton olarak kaydedildi.
Çin, 2025 yılında dünya kömür tüketiminin %56’sından fazlasını tek başına oluşturdu. Çin’in yalnızca elektrik sektörü, küresel kömür tüketiminin yaklaşık üçte birinden sorumlu olurken ABD’de kömür talebinin yaklaşık %93’ü elektrik üretiminden kaynaklandı.
2026’da Kömür Talebinde Artış Bekleniyor
IEA, küresel kömür talebinin 2026 yılında %1,2 artarak 8,94 milyar tona çıkmasını öngörüyor.
Çin’de talebin %1 artışla yaklaşık 5 milyar tona, Hindistan’da ise %4,2 artışla 1,35 milyar tona ulaşması bekleniyor. ASEAN ülkelerinde toplam tüketimin yaklaşık 574 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
Japonya’da kömür talebinin %1 gerileyerek 161 milyon tona düşmesi, Güney Kore’de ise %6 artarak 119 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Avrupa Birliği’nde talebin yaklaşık 276 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği, ABD’de ise %7 oranında azalacağı öngörülüyor.
Güney Kore’de kömürden elektrik üretiminin 2026 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda yaklaşık %30 artmasında, nükleer santrallerdeki düşük kullanılabilirlik ve yüksek doğal gaz fiyatları etkili oldu.
Küresel koklaşabilir kömür talebinin ise 2026 yılında genel olarak yatay seyretmesi bekleniyor. Hindistan metalürjik kömür talebindeki büyümenin ana kaynağı olurken Çin’de talebin %1’in altında gerileyeceği tahmin ediliyor.
2027’de Sınırlı Gerileme Öngörülüyor
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin azalması halinde küresel kömür talebinin 2027 yılında %0,4 gerileyerek 8,91 milyar tona düşmesi bekleniyor.
Çin’in kömür tüketiminin yaklaşık 5 milyar ton seviyesinde kalacağı, Hindistan ve ASEAN ülkelerinde tüketimin artmaya devam edeceği tahmin ediliyor. Japonya, Güney Kore, Avrupa Birliği ve ABD’de ise kömür kullanımındaki yapısal gerilemenin sürmesi öngörülüyor.
Küresel Kömür Üretimi 9 Milyar Tonun Üzerinde
Küresel kömür üretimi 2025 yılında, 2024’te ulaşılan rekor seviyeye yakın seyrederek yaklaşık 9,1 milyar ton olarak gerçekleşti.
Çin yaklaşık 4,71 milyar tonla küresel üretimin yarısından fazlasını gerçekleştirirken, Hindistan’ın üretimi yaklaşık 1,1 milyar tona ulaştı. Endonezya’da üretim 2024 yılındaki rekor seviyeye kıyasla %5,5’in üzerinde azalırken ABD’de üretim yıllık bazda %3’ten fazla arttı.
Çin’in kömür üretimi 2020 yılından bu yana toplamda 1 milyar tondan fazla artış gösterdi.
2026’da Üretimde Sınırlı Düşüş Bekleniyor
IEA, küresel kömür üretiminin 2026 yılında %0,7 azalmasını ancak üst üste üçüncü yıl 9 milyar tonun üzerinde kalmasını bekliyor.
Çin’de üretimin 4,62 milyar tonun üzerinde gerçekleşmesi öngörülürken Hindistan’da yaklaşık 1,10 milyar tonla yeni bir rekor bekleniyor. Endonezya’da üretimin yaklaşık %1,5 azalacağı tahmin edilirken ülkenin resmî üretim hedefi 641 milyon ton olarak açıklandı.
Avustralya’nın yaklaşık 452 milyon ton kömür üretmesi, Güney Afrika’da üretimin %2,1 artması bekleniyor. ABD’de üretimin %3, Avrupa Birliği’nde ise %5,3 gerileyeceği tahmin ediliyor.
Çin’in Shanxi eyaletinde Mayıs 2026’da meydana gelen ölümcül maden kazasının ardından, toplam yıllık kapasitesi 100 milyon tonun üzerinde olan 100’den fazla maden geçici olarak kapatıldı. Bu gelişme Çin’in kömür üretiminin Haziran ve Temmuz aylarında yıllık bazda yaklaşık %10 azalmasına ve 2016’dan bu yana en sert düşüşlerinden birinin yaşanmasına neden oldu.
2027 yılında ise küresel kömür üretiminin yaklaşık 26 milyon ton, diğer bir ifadeyle %0,3 artarak üst üste dördüncü kez 9 milyar tonun üzerinde kalması bekleniyor.
Çin’de üretimin toparlanması ve Hindistan’da yeni bir üretim rekoruna ulaşılması öngörülürken Endonezya’daki düşüşün daha sınırlı kalacağı tahmin ediliyor. ABD, Avustralya, Rusya ve Avrupa Birliği’nde ise üretim üzerindeki baskının devam etmesi bekleniyor.
Küresel Kömür Ticaretinde Daralma
Küresel kömür ithalatı 2025 yılında yaklaşık %4 azalarak 1,48 milyar tona geriledi. Termal kömür ticareti yaklaşık 1,11 milyar ton olarak gerçekleşti.
Çin’in toplam kömür ithalatı 2024 yılındaki 548 milyon tondan 2025 yılında yaklaşık 495 milyon tona geriledi. Endonezya’nın termal kömür ihracatı 557 milyon tondan 517 milyon tona düşerken Avustralya’nın termal kömür ihracatı yaklaşık 209 milyon ton oldu.
Kolombiya’nın termal kömür ihracatı ise 45 milyon tona gerileyerek 2003 yılından bu yana en düşük seviyesine indi. Rusya yaklaşık 130 milyon ton termal kömür ihraç ederken Avustralya’nın metalürjik kömür ihracatı yaklaşık 142 milyon ton olarak gerçekleşti.
2026’da Kömür Ticaretinde Sınırlı Artış Bekleniyor
IEA, Aralık 2025’te öngörülen daralmanın aksine küresel kömür ticaretinin 2026 yılında sınırlı ölçüde artmasını bekliyor.
Bununla birlikte deniz yoluyla gerçekleştirilen termal kömür ticaretinin 2025’teki yaklaşık 1,07 milyar ton seviyesinden 2026’da 1,06 milyar tona gerilemesi öngörülüyor.
Çin’in deniz yoluyla termal kömür ithalatının yaklaşık 325 milyon tondan 310 milyon tona, Hindistan’ın ithalatının ise 167 milyon tondan yaklaşık 160 milyon tona düşmesi bekleniyor.
Türkiye’nin termal kömür ithalatının yaklaşık 8 milyon ton azalarak 30 milyon tona gerilemesi öngörülüyor.
Japonya’nın termal kömür ithalatının yaklaşık 124 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken Güney Kore’nin ithalatında %10’un üzerinde artış tahmin ediliyor. Güneydoğu Asya’nın toplam ithalatının 156 milyon tondan yaklaşık 164 milyon tona, Vietnam’ın ithalatının ise 55 milyon tondan 62 milyon tona çıkması bekleniyor.
İhracat tarafında Endonezya’nın termal kömür ihracatının 517 milyon tondan yaklaşık 495 milyon tona gerilemesi; Güney Afrika’nın yaklaşık 71 milyon ton, Avustralya’nın yaklaşık 216 milyon ton ve Rusya’nın yaklaşık 132 milyon ton ihracat gerçekleştirmesi öngörülüyor.
Deniz yoluyla gerçekleştirilen metalürjik kömür ticaretinin ise 2025 yılındaki 304 milyon ton seviyesinden 2026’da yaklaşık 16 milyon ton artması bekleniyor.
Endonezya’nın koklaşabilir kömür ithalatının %38 artacağı ve ülkenin Çin’i geride bırakarak dünyanın en büyük kok ihracatçısı konumuna geleceği öngörülüyor. Moğolistan’ın Çin’e demir yoluyla gerçekleştirdiği koklaşabilir kömür ihracatının %50’nin üzerinde artarak yaklaşık 91 milyon tona, Avustralya’nın metalürjik kömür ihracatının ise 150 milyon tonun üzerine çıkması bekleniyor.
2027 yılında küresel kömür ticaretinin yeniden 2025 seviyelerine yaklaşacağı, termal kömür ihracatının yaklaşık 1,09 milyar ton seviyesinde gerçekleşeceği, metalürjik kömür ticaretinin ise genel olarak yatay seyredeceği tahmin ediliyor.
Kömür Fiyatlarında Yükseliş Sınırlı Kaldı
2022 yılındaki enerji krizinde bazı temel termal kömür fiyatları ton başına 400 ABD dolarını aşmıştı. 2026 yılında fiyatlarda yeniden yükseliş görülmekle birlikte seviyeler 2022’deki zirvelerin oldukça altında kaldı.
Newcastle FOB termal kömür fiyatı Şubat 2026’da ton başına 115 ABD dolarına yükselirken, Haziran ayı ortalaması 139 ABD doları seviyesinde gerçekleşti. Ağustos ayında ortalama fiyat 131 ABD dolarına gerilerken Newcastle 6.000 kcal/kg FOB fiyatı ağustos ayı sonunda ton başına yaklaşık 136 ABD doları oldu.
Endonezya 4.200 kcal/kg FOB kömür fiyatı ise yıl başındaki yaklaşık 45 ABD doları/ton seviyesinden ağustos sonunda 66 ABD doları/tona yükseldi.
Avustralya sert koklaşabilir kömür FOB endeksi temmuz ayında ton başına yaklaşık 245 ABD dolarına çıkarak 2025 seviyelerinin yaklaşık %30 üzerine ulaştı.
Kömür Fiyatlarını Hangi Gelişmeler Etkiliyor?
IEA’ya göre 2026 yılında kömür fiyatlarında görülen artışta birkaç temel faktör öne çıktı. Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle yükselen doğal gaz fiyatları, Endonezya’daki ihracat ve düzenleme belirsizlikleri, Çin’deki maden kazası sonrasında sıkılaştırılan güvenlik denetimleri, Kolombiya’daki Cerrejón madeninde ilan edilen mücbir sebep ve El Niño kaynaklı yüksek soğutma talebi fiyatları destekleyen başlıca gelişmeler arasında yer aldı.
Bununla birlikte 2026 yılında kömür fiyatlarının jeopolitik gelişmelere verdiği tepki, 2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşının başlamasının ardından yaşanan fiyat artışlarına kıyasla daha sınırlı oldu. Petrol ve doğal gaz fiyatları Orta Doğu’daki gelişmelere daha güçlü tepki verirken kömür fiyatlarındaki yükseliş daha ılımlı ve kısa süreli gerçekleşti.
IEA’nın değerlendirmeleri, küresel enerji dönüşümü devam ederken kömür piyasasının özellikle doğal gaz fiyatları, elektrik talebi, enerji güvenliği ve bölgesel arz koşullarına karşı hassasiyetini koruduğunu gösteriyor. 2026 yılında yeni bir küresel tüketim rekoru beklenmesine rağmen, 2027 itibarıyla talepte sınırlı bir gerileme öngörülmesi, kömür piyasasının bölgesel olarak farklılaşan bir seyir izleyeceğine işaret ediyor.
Kaynak:
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)