Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan “Electricity Mid-Year Update 2026” raporu yayımlandı. Rapora göre, küresel elektrik talebindeki büyümenin önümüzdeki dönemde hızlanması bekleniyor. 2025 yılında %3 artan küresel elektrik talebinin, 2026’da %3,6, 2027’de ise %3,8 büyüyeceği öngörülüyor. Küresel elektrik tüketiminin 2025 yılındaki yaklaşık 28.600 TWh seviyesinden 2027’de 30.700 TWh’ye ulaşması bekleniyor.
Elektrik talebindeki artışın başlıca nedenleri arasında sanayi üretimindeki büyüme, elektrikli cihaz kullanımının yaygınlaşması, elektrikli araçların artan kullanımı, klima ve ısı pompalarının yaygınlaşması ile veri merkezi kapasitesindeki hızlı büyüme yer alıyor.
Büyük Ekonomilerde Elektrik Talebi Artıyor
Elektrik tüketimindeki yükseliş büyük ekonomilerde de devam ediyor. Çin’de elektrik talebinin 2025 yılındaki %5,2’lik artışın ardından 2026’da %5,5 büyümesi bekleniyor. Hindistan’da ise 2025’te %1,6 seviyesinde kalan büyümenin 2026’da %7’ye yükselmesi öngörülüyor.
ABD’de elektrik talebinin 2026’da %1,8, 2027’de ise %3 artacağı tahmin ediliyor. Avrupa Birliği’nde ise elektrik talebinin 2026’da %2,1, 2027’de %1,3 büyümesi bekleniyor. ABD’de özellikle veri merkezleri, iklimlendirme ve sanayi kaynaklı tüketim artışı öne çıkarken, Avrupa Birliği’nde elektrifikasyon süreci ve iklimlendirme ihtiyacındaki artış talebi destekliyor.
Yenilenebilir Enerji Kömürü Geride Bırakacak
Rapora göre küresel elektrik üretimindeki dönüşüm hızlanacak ve yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi 2026 yılında ilk kez kömürden elektrik üretimini aşacak. Toplam yenilenebilir elektrik üretiminin 2026’da 11.627 TWh’ye, 2027’de ise 12.731 TWh’ye ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu rakamlar yenilenebilir elektrik üretiminin 2026’da %8,5, 2027’de ise %9,5 büyümesi anlamına geliyor. Yenilenebilir kaynakların küresel elektrik üretimindeki payının 2025 yılındaki %33 seviyesinden 2027’de %37’ye yükselmesi beklenirken, güneş ve rüzgâr enerjisinin toplam payının %21’e ulaşacağı öngörülüyor.
Güneş Enerjisi Büyümenin Ana Kaynağı Olmayı Sürdürüyor
Güneş enerjisi, küresel elektrik üretimindeki büyümenin en önemli kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Güneş fotovoltaik (PV) elektrik üretiminin 2026’da %23, 2027’de ise %17 artması bekleniyor. Yalnızca 2026 yılında güneş enerjisinden sağlanan elektrik üretimindeki artışın 610 TWh’ye ulaşacağı tahmin ediliyor.
Bu büyümeyle birlikte güneş enerjisinin 2026 yılında rüzgâr enerjisini geride bırakarak hidroelektrikten sonra dünyanın en büyük ikinci yenilenebilir elektrik üretim kaynağı haline gelmesi bekleniyor.
Yüksek Gaz Fiyatları Kömür Kullanımını Artırıyor
Orta Doğu’daki kriz ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen LNG sevkiyatlarında yaşanan kesintiler küresel doğal gaz piyasalarında önemli dalgalanmalara neden oldu. Rapora göre, küresel LNG arzının geçici olarak yaklaşık %20’sinin kaybedilmesi Asya ve Avrupa’daki doğal gaz fiyatlarını 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere taşıdı.
Yüksek doğal gaz fiyatları bazı ülkelerde elektrik üretiminde gazdan kömüre geçişi hızlandırdı. Bu nedenle küresel kömürden elektrik üretiminin 2026’da %1,4 artması, doğal gazdan elektrik üretiminin ise yalnızca %0,2 büyümesi bekleniyor. 2027 yılında ise bu eğilimin tersine dönerek kömürden üretimin %0,7 azalacağı, doğal gazdan üretimin %1,5 artacağı öngörülüyor.
Nükleer Elektrik Üretiminde Büyüme 2027’de Hızlanacak
Nükleer elektrik üretiminde 2026 yılında sınırlı bir artış bekleniyor. Küresel nükleer elektrik üretiminin 2026’da %0,6 büyümesi, 2027’de ise büyüme hızının %4,6’ya yükselmesi mümkün.
IEA, 2026’daki sınırlı artışta yeni reaktörlerin devreye alınmasındaki gecikmeler ile bakım kaynaklı kesintilerin etkili olduğunu belirtiyor. 2027’de ise yeni reaktörlerin devreye girmesi ve ertelenen projelerin tamamlanmasıyla üretimde daha güçlü bir artış bekleniyor.
Elektrik Üretiminden Kaynaklanan Emisyonların 2027’de Gerilemesi Bekleniyor
Elektrik üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit (CO₂) emisyonlarının 2026 yılında %1,1 artarak 14.209 milyon ton CO₂ seviyesine çıkması bekleniyor. Artışta yüksek doğal gaz fiyatlarının bazı ülkelerde kömür kullanımını artırması ve hava koşullarına bağlı olarak fosil yakıt bazlı üretimin yükselmesi etkili oluyor.
2027 yılında ise emisyonların %0,5 azalarak 14.140 milyon ton CO₂’ye gerilemesi öngörülüyor. Yenilenebilir enerji ve diğer düşük emisyonlu kaynakların elektrik üretimindeki payının artmasıyla küresel elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun da düşmeye devam etmesi bekleniyor.
Elektrik Fiyatlarında Bölgeler Arasında Farklılaşma
Raporda toptan elektrik fiyatlarının bölgelere göre önemli ölçüde farklılaştığı da görülüyor. 2026 yılının ikinci yarısına ilişkin vadeli piyasa fiyatları, Avrupa Birliği’nde toptan elektrik fiyatlarının yıllık bazda yaklaşık %25, Japonya’da ise yaklaşık %40 artabileceğine işaret ediyor. Aynı dönemde ABD’de yaklaşık %10, Avustralya’da ise %5 düşüş bekleniyor.
Avrupa Birliği’nde 2026 yılının ilk yarısında ortalama toptan elektrik fiyatı 105 USD/MWh seviyesinde gerçekleşirken, bu rakam bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %15 artış anlamına geliyor. IEA, doğal gaz piyasalarındaki gelişmelerin ve LNG arzındaki belirsizliklerin önümüzdeki dönemde elektrik fiyatları açısından önemli olmaya devam edeceğine dikkat çekiyor.
KAYNAK: IEA