İklim Üst Düzey Şampiyonları ile Küresel İklim Eylemi için Marakeş Ortaklığı, Küresel İklim Eylemi Gündemi’nin 2026–2030 dönemini kapsayan beş yıllık vizyonunun ilk yıllık Çalışma Programı’nı yayımladı. Program; hükümetler, işletmeler, şehirler, bölgeler, yatırımcılar ve sivil toplum kuruluşlarının iklim eylemini hızlandırmak amacıyla önümüzdeki dönemde nasıl birlikte çalışacağını ortaya koyuyor.
Yeni dönemin temel yaklaşımı, yeni taahhütler oluşturmaktan ziyade mevcut iklim hedeflerinin somut uygulamalara ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi üzerine kuruluyor. Böylece iklim politikalarının temiz hava, enerji güvenliği, dayanıklılık, ekonomik kalkınma ve yaşam kalitesi gibi alanlarda doğrudan sonuç üretmesi hedefleniyor.
Taahhütlerden Uygulamaya Geçiş Hızlanıyor
Çalışma Programı, COP30 kapsamında yenilenen Küresel İklim Eylemi Gündemi üzerine inşa ediliyor. COP30 ile birlikte iklim eyleminde ağırlık, yeni taahhütlerin açıklanmasından mevcut taahhütlerin daha hızlı ve daha geniş ölçekte uygulanmasına kaymıştı.
Bu doğrultuda yeni program; mevcut ortaklıklar arasındaki koordinasyonu güçlendirmeyi, uygulamanın önündeki engelleri azaltmayı ve Paris Anlaşması kapsamındaki ilk Küresel Durum Değerlendirmesi’nin (Global Stocktake) sonuçlarını ülkelerin ulusal iklim ve uyum planlarını destekleyecek somut çalışmalara dönüştürmeyi amaçlıyor.
COP30 İklim Üst Düzey Şampiyonu Dan Ioschpe ve COP31 İklim Üst Düzey Şampiyonu Samed Ağırbaş da programın odağında iklim çözümlerinin özellikle iklim değişikliğinin etkilerine karşı en kırılgan topluluklara ulaşmasının bulunduğunu vurguluyor. Yeni yaklaşımın sosyoekonomik kalkınmayı destekleyen, adil, erişilebilir ve kapsayıcı bir yapıda olması hedefleniyor.
BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell ise küresel iklim gündeminde odağın artık belirgin biçimde uygulamaya kaydığına dikkat çekiyor. Yeni Çalışma Programı’nın farklı aktörleri aynı çerçevede buluşturarak ülkelerin iklim planlarını hayata geçirmelerini desteklemesi bekleniyor.
30 Ortak Hedef ve 120 Somut Plan
Çalışma Programı; enerji, ulaşım, sanayi, gıda, doğa, su, şehirler ve insani kalkınma gibi alanlarda faaliyet gösteren yüzlerce kuruluşu ortak bir uygulama çerçevesi altında bir araya getiriyor.
Program kapsamında paydaşların 30 ortak hedef doğrultusunda 120 somut planı ilerletmesi öngörülüyor. Bu çalışmalarla iklim çözümlerinin uygulanmasının önündeki engellerin kaldırılması, kurumlar ve sektörler arasındaki iş birliğinin artırılması ve etkinliği kanıtlanmış çözümlerin daha hızlı şekilde ölçeklendirilmesi amaçlanıyor.
Program aynı zamanda COP31 Başkanlığı’nın önceliklerini de yansıtıyor. Bu kapsamda temiz enerji dönüşümü, gıda güvenliği ve sıfır atık başta olmak üzere on öncelikli alana özel önem veriliyor. Bununla birlikte iklim eyleminin tüm sektörlerde ve bölgelerde hızlandırılması hedefleniyor.
Yeni Yönetişim Yapısı Kuruluyor
Küresel İklim Eylemi Gündemi’nin 2026–2030 vizyonunun uygulanmasını desteklemek amacıyla yeni bir yönetişim yapısı da oluşturuldu.
Bu yapı kapsamında kurulacak Eksen Koordinasyon Grupları, Gündem’in altı tematik alanındaki çalışmalar arasında uyum sağlanmasına, ortak çalışma fırsatlarının belirlenmesine ve stratejik önceliklerin geliştirilmesine katkıda bulunacak.
Bunun yanında oluşturulan 30 Aktivasyon Grubu, belirli iklim hedefleri doğrultusunda çalışan girişimleri ve paydaşları bir araya getirecek. Gruplar, özellikle Çözümleri Hızlandırma Planları aracılığıyla başarılı uygulamaların yaygınlaştırılmasını ve ölçeklendirilmesini desteklerken, kaydedilen ortak ilerlemenin izlenmesi ve raporlanmasına da katkı sağlayacak.
Yeni yönetişim modelinin diğer bir unsuru ise kıdemli liderlerden oluşan Danışma Grubu olacak. Grup, İklim Üst Düzey Şampiyonlarına stratejik rehberlik sağlayacak. Ayrıca oluşturulan Eylem Toplulukları aracılığıyla ülkelerden, kuruluşlardan ve diğer paydaşlardan daha geniş bir kesimin bilgi, deneyim ve uygulama örneklerini sürece aktarması mümkün olacak.
Bu yapıların birlikte çalışmasıyla Küresel İklim Eylemi Gündemi kapsamında koordinasyonun ve şeffaflığın artırılması, başarılı iklim çözümlerinin daha geniş ölçekte yaygınlaştırılması ve uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Sanayi Açısından Uygulama ve Ölçeklendirme Öne Çıkıyor
Yeni Çalışma Programı, sanayi açısından da iklim politikalarında giderek güçlenen bir değişime işaret ediyor. Küresel iklim gündeminde hedef belirlemenin yanı sıra temiz enerji yatırımlarının hızlandırılması, kaynakların daha verimli kullanılması, sıfır atık ve döngüsellik uygulamalarının yaygınlaştırılması ve düşük karbonlu çözümlerin ölçeklendirilmesi giderek daha fazla önem kazanıyor.
Özellikle farklı sektörler, kamu kurumları, finans kuruluşları ve diğer paydaşlar arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesi; iklim hedeflerinin yatırım kararları ve uygulamaya dönük projelerle desteklenmesi açısından önemli bir rol oynayacak.
Bu yönüyle yeni dönem, şirketler açısından yalnızca iklim taahhütlerinin belirlenmesini değil, bu taahhütlerin yatırıma, teknolojiye, iş modellerine ve ölçülebilir dönüşüm projelerine dönüştürülmesini de ön plana çıkarıyor.
COP31 Öncesinde Önemli Bir Adım
Çalışma Programı’nın yayımlanması, Antalya’da düzenlenecek COP31 hazırlıklarının hız kazandığı bir dönemde Küresel İklim Eylemi Gündemi açısından önemli bir aşamayı temsil ediyor.
Paris Anlaşması’nın kabulünün ardından COP22’de oluşturulan Küresel İklim Eylemi için Marakeş Ortaklığı, 2026 yılında onuncu yılına ulaşıyor. Yeni beş yıllık vizyonun ilk yıllık çalışma programı ise bu yapının bir sonraki döneminde hangi mekanizmalarla ilerleyeceğini ve küresel iklim hedeflerinin uygulamaya nasıl taşınacağını ortaya koyuyor.
Önümüzdeki süreçte iklim eyleminin başarısında yalnızca ülkelerin belirlediği hedefler değil; iş dünyası, yerel yönetimler, finans kuruluşları ve sivil toplumun bu hedefleri somut projelere dönüştürme kapasitesi de belirleyici olacak. Yeni Küresel İklim Eylemi Gündemi de bu dönüşümü hızlandıracak iş birliği ve uygulama mekanizmalarını güçlendirmeyi hedefliyor.
KAYNAK: